İlişkide Kendimi Neden Kaybediyorum?
Sağlıklı bir ilişki, iki kişinin bütün farklılıklarını ortadan kaldırarak tek kişiye dönüşmesi değildir. Yakınlık kurarken kişinin kendi ihtiyaçlarını, sınırlarını, değerlerini ve sosyal yaşamını koruyabilmesi gerekir.
Bazı kişiler ilişki devam etsin diye kendi isteklerini geri plana atabilir, partnerinin duygularını düzenlemeyi görev edinebilir ve çatışmadan kaçınmak için sürekli uyum gösterebilir. Kısa vadede bu tutum ilişkiyi koruyor gibi görünse de uzun vadede yorgunluk, kırgınlık, değersizlik ve yalnızlık yaratabilir.
Şema terapi açısından bu örüntü; kendini feda, boyun eğicilik, duygusal yoksunluk, terk edilme, kusurluluk ve onay arayıcılık şemalarıyla ilişkili olabilir.
“Ayrılık acısının en önemli nedenlerinden biri, birçok insanın ilişki içinde zamanla ‘biz’ olabilmek uğruna ‘ben’ olmaktan uzaklaşmasıdır. ‘Biz’ dağıldığında ise geriye sığınılacak güçlü bir ‘ben’ kalmayabilir.”
— Uzman Klinik Psikolog Mert ADİL
Hayır Dediğimde Neden Suçlu Hissediyorum?
Hayır demeyi zorlaştıran şey çoğu zaman doğru cümleyi bilmemek değil; reddetmenin ardından hissedilecek suçluluğa, karşı tarafın hayal kırıklığına ve olası çatışmaya dayanamama korkusudur. Kişi istemediği hâlde “evet” diyerek kısa süreli rahatlar; ancak zamanla kendi ihtiyaçlarını ihmal eder, yorulur ve öfke biriktirir.
Bu durum şema terapi açısından özellikle kendini feda, boyun eğicilik ve onay arayıcılık örüntüleriyle ilişkili olabilir. Sağlıklı sınır koymak her talebi reddetmek değil; kişinin kapasitesini ve ihtiyaçlarını hesaba katarak özgürce seçim yapabilmesidir.
Değişimin amacı suçluluğu tamamen ortadan kaldırmak değil, suçluluk hissedilse bile saygılı ve açık sınırı koruyabilmektir. Kısa sınır cümleleri kullanmak, gereksiz açıklama ve özürlerden kaçınmak, düşük riskli durumlarda küçük “hayır” deneyleri yapmak bu beceriyi geliştirebilir.
Ana fikir: Suçluluk her zaman yanlış davrandığınızın kanıtı değildir; bazen yalnızca alıştığınız fedakâr rolden çıktığınızın işaretidir.
Kaygıyı Artıran Görünmez Baskı: Geleceği Kontrol Etme İhtiyacı
Kaygı, insanı olası tehlikelere karşı hazırlayan doğal bir duygudur. Ancak zihin hazırlanmakla her ihtimali kontrol etmeyi birbirine karıştırdığında düşünme süreci çözüm üretmekten uzaklaşabilir.
Kişi “Biraz daha düşünürsem rahatlayacağım” diyerek aynı ihtimalleri tekrar tekrar değerlendirebilir. Fakat hayatın önemli alanlarında tam kesinlik mümkün olmadığı için aranan güven hiçbir zaman yeterli gelmeyebilir. Böylece düşünmek kaygıyı çözmenin değil, kaygıyı sürdürmenin bir parçasına dönüşebilir.
Kaygıyla baş etmek, gelecekte ne olacağını tamamen bilmek değil; bilmediğimiz durumlarda da kendimizi taşıyabileceğimize güvenebilmektir.
“Kaygı, gelecekte olacaklardan korkmak değildir; geleceği kontrol edemeyeceğini kabul edememektir.”
— Uzman Psikolog Mert ADİL
İlişki Bittiği Hâlde Neden Kopamıyorum?
Bir ilişkiyi bitirmek ile bir insandan psikolojik olarak ayrılmak aynı şey değildir. İlişki bir konuşmayla sona erebilir; ancak zihnin o ilişkiye yüklediği anlam, gelecek beklentisi ve yeniden seçilme umudu bir süre daha devam edebilir.
Kişi bazen eski partnerini değil; onun yanında hissettiği değerli hâlini, gerçekleştiremediği gelecek hayalini veya ilişkinin bir gün düzeleceğine dair taşıdığı ihtimali özler.
Özellikle ilginin zaman zaman verilip zaman zaman geri çekildiği belirsiz ilişkilerde bağ daha da güçlenebilir. Kişi, ilişkinin iyi dönemlerine yeniden ulaşabilmek için daha fazla çabalamaya başlayabilir. Böylece ilişki bitse bile zihindeki bekleyiş sona ermeyebilir.
“İnsan, kendisinden beklenen bir adım kalmadığında ve vazgeçtiği kişiden artık hiçbir beklentisi olmadığında vazgeçer. Çoğu zaman terk ettiğinde veya terk edildiğinde değil, içindeki son umut bittiğinde ayrılır.”
Neden Sürekli Kendimi Suçlu Hissediyorum?
Her şeyde kendinizi mi suçluyorsunuz? Sürekli suçlu hissetmek, gerçekten hatalı olduğunuz anlamına gelmeyebilir. Uzm. Kln. Psk. Mert Adil, Şema Terapi çerçevesinde aşırı suçluluk ve vicdan azabının nedenlerini Sivas ve online danışmanlık bağlamında inceliyor.
“Ben Söylemeden Anlamalıydı”: İhtiyaçlarımızı Neden Açıkça Söyleyemiyoruz?
İhtiyaçlarımızı söylemek yerine karşımızdaki kişinin kendiliğinden anlamasını beklemek, yalnızca bir iletişim sorunu olmayabilir. Reddedilme korkusu, onay ihtiyacı, duygusal yoksunluk ve terk edilme şeması bu örüntünün oluşmasında etkili olabilir.
Terk Edilme Korkusu Nedir? Onay İhtiyacının Kökenleri | Uzman Psikolog Mert Adil | Sivas
Neden Sürekli Kaybetmekten Korkuyorum? Yazar: Uzman Psikolog Mert Adil Yetişkin Psikoterapisti & Klinik Araştırmacı Okuma Süresi: ⏱️ 6 Dakika 📌 Hızlı Özet Terk edilme korkusu ve sürekli onay arayışı, Şema Terapi ekolünde genellikle birbirini besleyen iki örüntü olarak ele alınır: “Terk Edilme/İstikrarsızlık” şeması ve “Onay Arayıcılık” şeması. Çocuklukta güvenli bağlanmanın yeterince kurulamamış olması, yetişkinlikte ilişkilerin […]
Neden Herkesin Yanında Kendimi Yalnız Hissediyorum?
Uzman Psikolog Mert ADİL / Sivas Pek çok kişi bu konuda benzer sorular sormaktadır: Bu yazıda, bu soruların olası şema terapi çerçevesindeki karşılıkları ele alınmaktadır. Duygusal Yoksunluk Şeması Nedir? Şema terapi yaklaşımına göre, çocukluk döneminde bazı temel duygusal ihtiyaçların yeterince karşılanmamış olması, yetişkinlikte belirli düşünce ve algı kalıplarının (şemaların) oluşmasına zemin hazırlayabilir. “Duygusal Yoksunluk” şeması […]
Aşırı Vicdan ve Hayır Diyememe: Şema Terapi Bakış Açısıyla
Bazı kişiler için “hayır” demek, basit bir kelimeden çok daha fazlasını ifade eder. Karşı tarafı üzme, ilişkiyi bozma ya da “kötü biri” olarak görülme korkusu, kişiyi sürekli kendi ihtiyaçlarını geri plana atmaya iter. Bu yazıda, aşırı vicdan ve hayır diyememe hâlinin şema terapi çerçevesinde nasıl değerlendirilebileceğine, altında yatan olası dinamiklere ve süreç içinde neler yapılabileceğine […]
Şema Terapi Nedir? Şema Alanları, Modlar ve Danışmanlık Süreci
Yazar: Mert ADİL Sürekli aynı tip insanları mı seçiyorsunuz? Eleştirilmeye karşı beklediğinizden daha yoğun bir tepki mi veriyorsunuz? Bir ilişki bittiğinde yalnız kalma korkusu günlerce sürüyor mu? Bunlar bazen kişilik özelliği değil, erken dönemde gelişmiş şemaların bir sonucu olabilir. Sivas’ta psikolojik danışmanlık almak isteyen birçok kişi, son yıllarda şema terapi hakkında bilgi aramaktadır. Şema terapi; çocukluk döneminde […]